Ortopedia to dziedzina medycyny zajmująca się diagnozowaniem i leczeniem schorzeń układu kostno-stawowego. W ostatnich latach ogromną popularność zyskała terapia PRP (osocze bogatopłytkowe), która wykorzystuje naturalne zdolności regeneracyjne organizmu. W niniejszym artykule omówimy, jak działa PRP w ortopedii, jakie są jego korzyści i ograniczenia oraz w jaki sposób przebiega cały proces leczenia.

Mechanizm działania PRP w ortopedii

Terapia PRP opiera się na wykorzystaniu własnego osocza pacjenta, które jest bogate w płytki krwi. Płytki te zawierają liczne czynniki wzrostu i cytokiny, które odgrywają kluczową rolę w procesie regeneracji tkanek. Po pobraniu krwi z żyły, następuje jej odwirowanie w specjalistycznej wirówce, co pozwala na oddzielenie osocza od elementów morfotycznych. Uzyskane osocze bogatopłytkowe jest następnie wstrzykiwane w miejsce uszkodzenia lub przewlekłego stanu zapalnego.

Główne etapy mechanizmu działania PRP:

• Aktywacja czynników wzrostu – po wstrzyknięciu do tkanek płytki krwi uwalniają białka odpowiedzialne za proliferację komórek.
• Stymulacja angiogenezy – nowe naczynia krwionośne wspierają odżywienie i utlenowanie tkanek.
• Modulacja zapalenia – cytokiny redukują stan zapalny, co przyspiesza procesy naprawcze.
• Przyspieszenie naprawy tkanek – aktywowane komórki macierzyste i fibroblasty intensyfikują syntezę kolagenu.

Dzięki tym fenomenom organizm ma szansę na przyspieszoną i skuteczną naprawę uszkodzeń ścięgien, więzadeł czy chrząstki stawowej.

Zastosowania kliniczne i korzyści

Terapia PRP znalazła szerokie zastosowanie w ortopedii, rehabilitacji sportowej oraz medycynie estetycznej. W kontekście układu kostno-stawowego najczęściej stosuje się ją w leczeniu:

• Osteoartrozy kolana i biodra
• Zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ankilozującego)
• Przewlekłych tendinopatii, np. ścięgna Achillesa
• Uszkodzeń łąkotek i więzadeł
• Kontuzji mięśniowych u sportowców

Najważniejsze zalety terapii PRP:

• Bezpieczeństwo – wykorzystanie własnej krwi pacjenta minimalizuje ryzyko reakcji alergicznych i przeniesienia chorób.
• Minimalna inwazyjność – w porównaniu do operacji zabiegi są krótsze, mniej bolesne i nie wymagają długiej hospitalizacji.
• Przyspieszona regeneracja – czynniki wzrostu stymulują odnowę tkanek, co prowadzi do szybszego powrotu do aktywności.
• Możliwość wielokrotnego powtórzenia – zabieg można wykonać kilkukrotnie w zależności od potrzeb pacjenta.

W badaniach klinicznych obserwuje się istotne zmniejszenie dolegliwości bólowych i poprawę funkcji stawów już po kilku tygodniach od terapii.

Procedura pobierania i przygotowania osocza

Cały proces terapii można podzielić na trzy etapy:

1. Konsultacja ortopedyczna

Na pierwszej wizycie specjalista ocenia stan pacjenta, wykonuje badania obrazowe (RTG, USG, rezonans magnetyczny) oraz ustala wskazania i przeciwwskazania do zabiegu. Ważne jest, aby wykluczyć aktywne infekcje, zaburzenia krzepnięcia oraz niektóre choroby nowotworowe.

2. Pobranie i przygotowanie próbki

W sterylnych warunkach pobiera się od 20 do 60 ml krwi pełnej. Krew umieszcza się w zestawie do odwirowania, co pozwala na uzyskanie koncentratu płytkowego. Czas wirowania i prędkość obrotów są ściśle kontrolowane, tak aby uzyskać optymalną liczbę płytek.

3. Podanie PRP

Po przygotowaniu osocza lekarz wykonuje iniekcję w obszar zmieniony chorobowo, często pod kontrolą ultrasonografu. Zastosowanie USG poprawia precyzję podania i zwiększa skuteczność terapii. Całość zabiegu trwa zwykle 30–45 minut.

Bezpieczeństwo, przeciwwskazania i perspektywy

Terapia PRP jest generalnie dobrze tolerowana, ale istnieją pewne przeciwwskazania:

• Infekcje bakteryjne lub wirusowe w fazie aktywnej
• Choroby hematologiczne (np. hemofilia)
• Skłonność do tworzenia zakrzepów
• Ciąża i okres laktacji

Po zabiegu możliwe jest wystąpienie łagodnego bólu w miejscu wkłucia oraz przejściowy obrzęk. Rezultaty terapii są zależne od wieku pacjenta, stopnia zaawansowania choroby i jakości własnych komórek macierzystych.

W perspektywie rozwoju medycyny regeneracyjnej PRP stanowi jedną z podstawowych metod, ale prace nad udoskonaleniem protokołów trwają. Badacze analizują łączenie osocza bogatopłytkowego z innymi nośnikami oraz zastosowanie czynników syntetycznych, które mogą zwiększyć efektywność leczenia.

Rola ortopedów i interdyscyplinarne podejście

Specjaliści z zakresu ortopedii współpracują z fizjoterapeutami, chirurgami oraz dietetykami, aby osiągnąć najlepsze efekty terapeutyczne. Kompleksowe podejście obejmuje nie tylko samą terapię PRP, ale również:

• Indywidualnie dobraną rehabilitację ruchową
• Optymalizację diety wspierającą procesy naprawcze
• Edukację pacjenta w zakresie profilaktyki urazów

Warto podkreślić, że kluczem do sukcesu jest ścisła współpraca zespołów medycznych i zaangażowanie samego pacjenta w proces leczenia. W ten sposób możliwe jest pełne wykorzystanie potencjału terapeutycznego PRP.